N.Tusi adına Şamaxı Astrofizika Rəsədxanası (Şamaxı)
Nəqliyyat məlumatı yoxdur
-
N.Tusi adına Şamaxı Astrofizika Rəsədxanası Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) tərkibində fəaliyyət göstərən, Cənubi Qafqazın və yaxın regionun ən böyük və nüfuzlu elmi-tədqiqat mərkəzlərindən biridir. Pirqulu dağının ətəyində, dəniz səviyyəsindən təxminən 1500 metr yüksəklikdə yerləşən bu rəsədxana həm elmi tədqiqat bazası, həm də ölkənin mühüm turizm və maarifləndirmə obyekti hesab olunur. Rəsədxana müasir optik cihazlar, o cümlədən Almaniya istehsalı olan 2 metrlik teleskop və digər köməkçi texnoloji avadanlıqlarla təchiz edilmişdir. Əsas fəaliyyət istiqaməti göy cisimlərinin fizikasını, günəş sistemini, ulduzların təkamülünü və qalaktikaların dinamikasını öyrənməkdir.
Tarix: Rəsədxananın əsası rəsmi olaraq 1959-cu ildə qoyulmuşdur və onun yaradılmasında görkəmli alimlər Yusif Məmmədəliyev və Həsən Əliyevin müstəsna xidmətləri olmuşdur. 1960-cı ildən etibarən burada müntəzəm astronomik müşahidələr aparılmağa başlanmışdır. 1981-ci ildə rəsədxanaya dahi Azərbaycan astronomu Nəsirəddin Tusinin adı verilmişdir. 2009-cu və 2013-cü illərdə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamları ilə rəsədxanada genişmiqyaslı yenidənqurma və modernizasiya işləri aparılmış, texniki bazası tamamilə yenilənərək rəqəmsal müşahidə sistemlərinə keçid edilmişdir.
Komanda: Rəsədxananın elmi heyətinə fizika-riyaziyyat elmləri doktorları, professorlar və beynəlxalq astronomiya cəmiyyətlərinin üzvü olan gənc tədqiqatçılar daxildir. Hazırda rəsədxanaya tanınmış alim, AMEA-nın müxbir üzvü Namiq Cəlilov rəhbərlik edir. Komanda daxilində Günəş fizikası, ulduz atmosferləri, planetlər və kosmik monitorinq üzrə ixtisaslaşmış müxtəlif departamentlər fəaliyyət göstərir ki, onlar həm yerli, həm də xarici elmi mərkəzlərlə (NASA, ESA və s.) sıx əməkdaşlıq edirlər.
-
Elmi tədqiqatlar: Ulduzların, planetlərin və dumanlıqların fiziki xüsusiyyətlərinin, eləcə də Günəş aktivliyinin monitorinqi və təhlili
Astronomik cihazların istismarı: Cənubi Qafqazda ən böyük olan 2 metrlik teleskop vasitəsilə yüksək dəqiqlikli optik müşahidələrin aparılması
Astronomiya Muzeyi və Planetarium: Ziyarətçilər üçün kainatın quruluşu və astronomiya tarixi haqqında vizual maarifləndirmə proqramları
Ekskursiyalar və gecə müşahidələri: Turistlər və məktəblilər üçün teleskoplar vasitəsilə göy cisimlərini canlı izləmə imkanı yaradan turizm xidmətləri
Elmi proqnozlar: Günəş partlayışları, maqnit fırtınaları və digər kosmik hava hadisələri barədə rəsmi bülletenlərin hazırlanması
-
İnfrastrukturun modernizasiyası: Son illərdə rəsədxananın binalarının, yaşayış kompleksinin və elmi avadanlıqlarının yenilənməsi üçün dövlət büdcəsindən on milyonlarla manat vəsait ayrılmışdır
Teleskopların rəqəmsallaşdırılması: Almaniyanın "Carl Zeiss" şirkəti ilə əməkdaşlıq çərçivəsində mövcud teleskopların idarəetmə sistemlərinin tam avtomatlaşdırılmasına yatırılan investisiyalar
Elmi nəşrlər: Beynəlxalq sitat gətirmə indekslərinə malik jurnallarda hər il rəsədxana alimləri tərəfindən onlarla məqalənin dərc edilməsi və beynəlxalq qrantların qazanılması
-
Elmin populyarlaşdırılması: Azərbaycanın orta və ali təhsil müəssisələri ilə əməkdaşlıq çərçivəsində astronomiya dərslərinin və ustad dərslərinin təşkili
Gənc kadrların hazırlanması: Bakı Dövlət Universitetinin Astrofizika kafedrası ilə birgə kadr bazasının yaradılması və gənc alimlər üçün təcrübə proqramları
Ekoloji qoruma: Pirqulu qoruğunun ərazisində ekoloji tarazlığın saxlanılması və kosmik tullantıların monitorinqi vasitəsilə ətraf mühitə qayğı
-
20.02.2026: Şamaxı Rəsədxanası beynəlxalq astronomiya ittifaqı tərəfindən yeni bir ekzoplanetin aşkar olunması prosesində iştirakına görə sertifikatla təltif edilmişdir
15.01.2026: Rəsədxana alimləri cari il üçün gözlənilən güclü maqnit fırtınaları və onların insan sağlamlığına təsiri barədə ətraflı hesabat dərc etmişlər
10.12.2025: Pirqulu ərazisində müşahidə olunan nadir meteor axını ilə əlaqədar rəsədxanada geniş ictimaiyyət üçün "Açıq qapı" günü təşkil olunmuşdur
Yaxınlıqdakı TOP 10 yer
N. Tusi Şamaxı Astrofizika Rəsədxanası, Azərbaycanın Şamaxı bölgəsində yerləşən, kainatın tədqiqinə həsr olunmuş aparıcı tədqiqat qurumudur. Məşhur fars alim Nəsirəddin Tusi adını daşıyan rəsədxana, müasir teleskoplar və qabaqcıl texnologiya ilə təchiz olunub, göy cisimlərinin ətraflı öyrənilməsinə imkan yaradır. Astronomik tədqiqatların zəngin tarixinə malik olan mərkəz, beynəlxalq əməkdaşlıq üçün bir mərkəz rolunda çıxış edir və əsas astronomik kəşflərə töhfə verir. Rəsədxana həmçinin ictimaiyyətlə əlaqələrə sadiqdir, gələcək nəsil astronomları ruhlandırmaq üçün maarifləndirici proqramlar və turlar təklif edir. N. Tusi Şamaxı Astrofizika Rəsədxanasını ziyarət edərək kosmosda bir səyahətə çıxın və gecə səmasının möcüzələrini araşdırın.
